Bir sistem yöneticisi olarak başlıca görevlerimizden biri, sunucu sistemlerin her zaman çalışır durumda olmalarını sağlamaktır. Oluşabilecek hataları önceden tahmin edip, gidermeliyiz. Ancak bu yeterli olmayabilir.

 Aldığımız bütün önlemlere rağmen sunucu sistemlerimiz bir “felakete” uğrayabilir. Bilgisayar için felaket, sistemin çalışamaz duruma gelmesi ve üzerindeki verinin erişilemez olmasıdır. Bunun sebebi donanımsal ya da yazılımsal olabilir. Her iki durumda da görevimiz sunucu sistemi en kısa sürede çalışır duruma getirmektir.

Windows Server 2003 sistemde oluşabilecek hataları giderebilmemiz için bize bir çok araç sunmaktadır. Bunlar:

• Backup : Disk üzerindeki veriyi yedekleyip gerekirse geri yükleyebilmemizi sağlar.
• Advanced Startup Options : İşletim sisteminin normal bir şekilde başlatılamaması durmunda farklı başlangıç seçenekeleri sunar.
• Recovery Console : Sistemin bulunduğu partitiona erişebilmemizi ve bir kaç ayar yapabilmemizi sağlayan komut satırıdır.
• Automated System Recovery : Sistemin mevcut bir backup’dan geri yüklenmesidir.

1. ADVANCED STARTUP OPTIONS

İşletim sistemi normal bir şekilde başlatılamadığı zaman kullanılabilecek farklı açılış şekilleridir. Her biri farklı sorunlara çözüm bulmaya çalışır. Windows’u farklı şekilde başlatmak için, Windows yüklenmeye başladığında “F8” tuşuna basmak gerekir. (Şekil 1) Aşağıdaki başlıklar her bir açılış seçeneğini ayrıca incelemektedir.

Şekil 1

SAFE MODE

Eğer bilgisayar başlatılamıyorsa “Safe Mode” seçeneği ile başlatma ihtimalimiz vardır. Bu modda Disk, mouse, monitor driver’lar gibi sistemin başlaması ve kullanılabilmesi için gerekli minimum driver’lar ve servisler yüklenir.

Sisteme yeni bir yazılım, yeni bir donanım ya da yeni bir driver yükledikten sonra açılamıyorsa bu modda başlatırız ve yazılımı, driver’ı kaldırabiliriz ve sistemin ayarlarını değiştirebiliriz.

SAFE MODE WITH NETWORKING

Safe Mode ile aynıdır, artı olarak network kartı driver’ları ve network servisleri yüklenir. Bu modda sadece yerel bilgisayarın kaynakları değil network kaynakları da kullanılabilir

SAFE MODE WITH COMMAND PROMT

Safe Mode ile aynıdır. Ancak grafiksel arayüz değil de komut satırı ile başlar. Diğer Sefe Mode seçenekleri işe yaramadığı zaman ya da komut kullanılması gerektiğinde kullanılır.

ENABLE BOOT LOGGING

Sistem normal bir şekilde başlatılır fakat yüklenen ya da yüklenmeyen driver’lar ve servisler için günlük tutulur. Bu günlük dosyasının adı “ntbtlog.txt”dir ve “WINDOWS” klasörüne kaydedilir. Tüm Safe Mode seçenekleri de aynı şekilde günlük tutar.

Bu mod, sorunun tam olarak hangi servis ya da driver’dan kaynaklandığını, öğrenmek için kullanılır.

ENABLE VGA MODE

Mevcut ekran kartı driver’ları ile en düşük çözünürlükte başlatılır. Sadece ekran kartı çözünürlük sorunlarını gidermek için kullanılır.

LAST KNOWN GOOD CONFIGURATION

Windows Server 2003 işletim sistemine logon olunduğunda, sistem o anki registry ayarlarını “Last Known Good Configuration” modunda kullanılmak üzere yedekler.

Bu mod, Wimdows’un en son başarılı bir şekilde logon olunan drumundaki registry ayarları ve driver’lar ile başlatıılmasıdır. Bu mod kullanıldığında en son başırılı bir şekilde logon olunan durumdan sonra yapılan driver ayarları değişiklikleri ve diğer sistem ayarı değişiklikleri yok olur.

Bu mod yeni eklenen driver’dan ya da yazılımdan kaynaklanan yapılandırma hatalarını giderir. Eksik ya da bozuk dosya hatalarını gideremez. Örneğin yeni yazılım ya da driver yükledikten sonra sistem açılırken hata veriyorsa kullanılabilir.

Sorunun kaynağı yapılan ayar değişikliği ise Safe Mode’dan önce kullanılması önerilir.

DIRECTORY SERVICES RESTORE MODE

Bu mod bir Safe Mode türüdür. Sadece Domain Controller olan bilgisayarlarda Active Directory sorunlarını gidermek için ve Active Ddirectory veritabanını yedekten geri yüklemek için kullanılır.

DEBUGGING MODE

Seri Port1 üzerinden bağlı başka bir bilgisayara, açılış ile ilgili ayrıntılı bilgiler yollar.

2. RECOVERY CONSOLE

Recover Console Windows Sever 2003’ün en minimal versiyonudur. Windows Server 2003’ün kurulu olduğa diske erişmek için ve sistemin açılmasını engelleyen servislerin kapatılması için kullanılabilecek bir komut satırı sunar. Diğer kurtarma seçenekleri işe yaramadığı kullanılır. Recover Console aşağıdaki işler için kullanılır.

• Servisleri etkin kılmak ya da devre dışı bırakmak.
• Diske dosya kaydetmek ya da diskten dosya okumak.
• Diski formatlamak.
• Boot Sector’ü tamir etmek.
• Boot yapılandırmasını değiştirmek.

Recovery Console’u kullanmak için “Administrator” kullanıcı hesabının şifresini bilmek gerekir.

Recover Console aracı sisteme kurulabilir ya da Windows Server 2003 CD’sini kullanarak kurulum programından erişilebilir. Kurulduğu zaman bir açılış seçeneği olarak karşımıza çıkar.

Recovery Console’u kurmak için:

1. Windows Server 2003 CD’sini takıyoruz.
2. Start Menu’deki run’a geliyoruz.
3. “X:\I386\wınnt32.exe /cmdcons” komutunu yazıyoruz. (X CD sürücü harfini ifade etmektedir.)

Recover Console aracına Windows Server 2003 kurulum programı ile erişmek için:

1. Windows Server 2003 CD’sini takıyoruz.
2. Bilgisayarı CD’den başlatıyoruz.
3. Sorulduğu zaman “R” tuşuna basarak “Repair” seçeneğini seçiyoruz. (Şekil 2)

Şekil 2

1. Kurtarmak istediğimiz Windows kurulumunu seçiyoruz ve “Administrator”ın şifresini yazıyoruz. (Şekil 3)

Şekil 3

1. Recovery Console “C:\WINDOWS>” komut satırında başlar. Kullanılabilecek komutları görmek için “Help” yazabiliriz.

Recovery Console’un bir çok komutu ve bu komutların bir çok parametresi vardır. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için “Windows Help”i kullanabiliriz.

AUTOMATED SYSTEM RECOVERY

Bu seçenek diğer yollar işe yaramadığında kullanılır. Automated System Recovery (ASR) aslında küçük bir Windows kurma işlemidir. ASR başlatıldığında diski formatlar Windows’u kurar ve daha önce aldığımız yedeği geri yükler. Çoğu durumda sonuç verir. ASR’yi kullanabilmek için aşağıdakilere ihtiyazımız vardır.

• Daha önceden hazırlanmış ASR disketine. Backup programı kullanılarak hazırlanır.
• Daha önceden alınmış System State Data yedeği. Syatem State Data Windows işletim sisteminin tüm yapılandırma bilgilerinin yedeğidir. Backup programı ile oluşturulur. Bilgisayardaki verileri içermez.
• Windows Server 2003 krulum CD’si.

Backup programı kullanarak ASR disketi ve System State Backup hazırlamak için:

1. Backup programını başlatıyoruz. “Automated System Recovery Wizard” düğmesine basıyoruz. (Şekil 4)

Şekil 4

1. System State Data yedeğinin nereye alınacağını belirtiyoruz ve “Next” düğmesine ardından “Finish” düğmesine basıyoruz.
2. Sihirbaz istediğine Floppy’ye boş bir disket yerleştiriyoruz. (Şekil 5) “OK” düğmesine basıyoruz.

Şekil 5

1. İşlem bitince öce “OK” düğmesine sonra “Close” düğmesine basıyoruz ve Backup programını kapatıyoruz.

ASR kullanarak sistemi onarmak için:

1. Bilgisayarı Windows Server 2003 CD’si ile başlatıyoruz. Kurulumun başında “F2” tuşuna basıyoruz. (Şekil 6)
   

Şekil 6

1. ASR disketini floppy’ye yerleştirip diğer yönergeleri takip ediyoruz.

ASR sadece işletim sistemini kurtarır. Eğer verilerin yedeği yoksa kaybedileceklerdir.

Özgür ŞENERDOĞAN tarafından 01/2006 tarihinde turkcenet.org için hazırlanmıştır.